Belaunaldien arteko erreleborik eza euskal artisau-arrantzaren erronkarik handienetako bat da gaur egun. Ontzi askok ikusten dute beren patroien erretiroa hurbiltzen, lekukoa nork hartuko duen jakin gabe. Eta ideia batek ondo laburbiltzen du: zaila da gazte batek ezagutzen ez duen lanbide bat aukeratzea.
Horregatik, Opescayan oso harro gaude “Artisau Arrantza Ezagutuz!” hezkuntza-programa berrian parte hartzeaz. Programa horrekin, Izan Arrantzalek, Gipuzkoan sei urte zeramatzanak, Bizkaira jauzi egin eta Euskadi osora zabaldu zen lehen aldiz 2025-2026 ikasturtean.
Itsasotik platerera, lehen pertsonan
Programa pilotua 8 eta 12 urte bitarteko ikasleei zuzenduta dago: 12 talde, 300 ikasle inguru, itsasotik ateratzen denetik mahaira iristen den arte arrainak egiten duen bide guztia egiten dutenak. Asmoa da baxurako arrantza ez aurkitzea iraganeko tradizio gisa, baizik eta lanbide moderno, duin eta ekonomia urdinerako funtsezko gisa.
Ibilbideak lau etapa ditu:
Jatorria: “Bentara Goaz!”. Bermeo, Getaria, Hondarribia eta Pasaiako lonjetara bisitak, arraina nola deskargatu eta saltzen den jakiteko. Alde gogokoena simulatutako enkantea izaten da, non ikasleak arrantzale, bentero eta handizkarien larruan jartzen diren profesional bakoitzaren zeregina ulertzeko.
Hautaketa. Nutrizio eta kontsumo arduratsuko tailerrak Eroski zentroetan, etiketak irakurtzen ikasteko eta Eusko Label edo MSC zigilu urdina bezalako zigiluak ezagutzeko.
Eraldaketa. Sukaldaritza-ikastaroak Donostian eta Bermeon, haientzat pentsatutako errezetekin, hala nola, hegazkin-nuggetak edo iparraldeko hegaluze-takoak.
Bizipena: “Arrantza Ikustera Goaz!”. Irteerak bidaiari-itsasontzian, Satan II edo Gure Naiara bezalako baxurako itsasontziek tresna txikiekin (hondoko tretza, adibidez) nola arrantzatzen duten gertutik ikusteko.
Bizkaiko estreinaldia Bermeon izan zen, lonjara bisita eta San Pedro Kofradiako sukaldaritza tailer batekin. Urkitza Eskolako 8 eta 9 urteko 50 ikaslek parte hartu zuten.
Balio-kate osoaren aliantza
Proiektu hau berezi egiten duena katearen maila guztiak biltzen dituela da. Opegui Gipuzkoako ekoizleen elkartearekin batera, sektorearen ezagutza zuzena eta arrantzaleen ahotsa eskaintzen ditugu. Eroski Fundazioak elikadura osasungarrian duen esperientzia batu du; HAZI, kalitatearen sustapena Eusko Labelen bidez; eta Marine Stewardship Council (MSC), arrantza jasangarrian nazioartean izan duen ibilbidea. Programak Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren eta Itsas Garapen Euskadiko Arrantza Ekintzako Taldearen laguntza du, eta Kofradia-Itsas Etxeak koordinatzen du.
Aurkezpenean Opeguirekin batera adierazi genuen bezala, arrantzaren errealitatea ezagutzeko, gazteak gure lonja, kofradia eta itsasontzietara ekarri behar dira, sektore bizia eta funtzionamenduan dagoena dela egiazta dezaten.
Haurtzarotik egiten den ibilbidea
“Artisau Arrantza Ezagutuz!” k bat egiten du Izan Arrantzalek adin bakoitzerako eskaintzen duen bide zabalagoarekin. “Kaiatik” saioarekin, 6 eta 12 urte bitarteko haurrak itsasora hurbiltzen dira arrantza eta sukaldaritza tailerrekin, Aquariumera eta Euskal Itsas Museora bisitak eginez edo Santa Klara uhartean jardunaldiak eginez. “Barkutik” -ekin, 12 eta 17 urte bitarteko gazteak arrantzaleekin batera ontziratzen dira itsasontzi baten egunerokotasuna ezagutzeko. Eta “Arrantzale por un día” ri esker, helduek arrantza-turismoko egun bat bizi dezakete. Proiektua kostaldeko herrietara ere ateratzen da, besteak beste, Mutrikuko Berdel Egunean edo Bermeoko Arrain Azokan.
Hurrengo urratsak
Helburua ez da jakin-mina piztea bakarrik, irteera profesionala izatea baizik. 2026-2027 ikasturterako Blas de Lezo Itsas eta Arrantza Lanbide Heziketako Zentro Integraturako bisitak indartuko dira, 16 urtetik gorako gazteek